| |
Kontaminimi me mina/municione tė paplasura
| |
 |
| |
Kufizimi i zonės sė minuar nė kufirin Shqipėri - Kosovė |
Rreziku nga minat dhe municionet e paplasura nė veri-lindje tė Shqipėrisė rrjedh nga konflikti i Kosovės dhe pėrfshin 120 km vijė kufitare midis Shqipėrisė dhe Kosovės (nga Shishtaveci deri nė kufirin me Malin e Zi nė veri) deri nė 20 km brenda territorit shqiptar.
Nga survejimi i bėrė nga Forcat e Armatosura Shqiptare (FASH) nė vitin 1999 u identifikuan 102 fusha tė minuara dhe beteje qė zėnė njė total prej 15,250,000 m2. Rreziku pėrfshin mina kundėr personit, dhe anti-tank, municione tė paplasura (UXO) dhe tė paktėn gjashtė predha artilerie tė hedhura nga NATO nė kufirin Shqipėri/Kosovė. Njė problem qė e komplikon mė tej situatėn ėshtė se Shqipėria nuk disponon harta tė kėtyre fushave tė minuara. |
| |
Impakti social-ekonomik
Rajoni i prekur nga minat nė veri-lindje tė Shqipėrisė ėshtė njė nga zonat mė tė varfra nė vend me njė papunėri rreth 30%. 39 fshatrat e prekur direkt nga kėrcėnimi i minave nė tė tre rrethet kryesore - Kukės, Has dhe Tropojė kanė hasur vėshtirėsi tė shumta si rezultat i prezencės sė kėtyre armėve vdekje prurėse. Banorėt nė tė gjithė fshatrat e infektuar nga minat janė aksidentuar nė aksidente tė ndryshme, si rrjedhojė e kanė tė kufizuar lėvizjen dhe u ofrohen njė numėr i vogėl shėrbimesh sociale. Rajoni i Kukėsit ėshtė njė vend bujqėsor dhe si rezultat i kėrcėnimit tė minave, afėrsisht 25,500 e banorėve nuk mund ta pėrdorin tokėn duke e shtuar nė kėtė mėnyrė mė shumė varfėrinė nė rajon. Aktivitetet kryesore tė banorėve janė bujqėsia, blegtoria, mbledhja e druve tė zjarrit e aktivitete tė tjera pėr tė mbijetuar. Impakti i kontaminimit nė mjedis ėshtė mjaft relevant dhe nuk duhet nėnvlerėsuar. Disa nga burimet e ujit nė veri-lindje tė Shqipėrisė janė tė bllokuara dhe nuk mund tė pėrdoren pėr shkak se ndodhen nė terrene tė minuara dhe i gjithė kufiri midis Shqipėrisė dhe Kosovės, tokė e parė pėr zhvillimin e turizmit ėshtė njė tokė e humbur pėr shkak tė kontaminimit me mina dhe municione tė paplasura.
Pasojė tjetėr e kėtij rreziku ėshtė mos patrullimi i rregullt i kufirit midis Shqipėrisė/Kosovės. Qė nga fundi i krizės sė Kosovės, 13 policė janė plagosur nga minat dhe municionet e paplasura nė pėrpjekje pėr tė kryer detyrėn. Nė tė vėrtetė patrullimi i kufirit ėshtė mjaft i vėshtirė pasi duhen rreth 1-2 orė pėr t'iu pėrgjigjur incidenteve kufitare nė prani tė kėrcėnimit tė minave dhe municioneve tė paplasura. Aspekt ky, qė pėrbėn nė tė njėjtėn kohė njė minus nė menaxhimin e integruar tė kufirit nė Europėn Jug-Lindore.
Lidhje me hartėn e kontaminimit: |
|
|
|
|
|
(1026x1317pixels, 146kB) |
|
|